Otomatik Yağlama Sistemleri

Yağlamanın faydaları nelerdir?

• Sürtünmeyi azaltmak,
• Aşınmayı azaltmak,
• Aşınan parçaları ve ısıyı transfer etmek (rulmanları soğutmak),
• Korozyona karşı koruma sağlamak.

Rulman uygulamalarının %90’ında gres ile yağlama kullanılmaktadır. Sıvı yağ ile yağlama birbirine çok yakın makine parçalarının yağlanmasında ve eğer çalışma sıcaklığının düşürülmesi gerekiyor ise önerilmektedir. Sıvı yağlı yağlama sabit veya sirkülasyon tip şeklinde yapılmaktadır. Ayrıca zincirlerin yağlanmasında, takım tezgahları uygulamalarında, soğutma amaçlı olarak da sıvı yağlama kullanılmaktadır.

Viskozite

Viskozite, film tabakasını oluşturmayı etkiler. Düşük sıcaklıklarda yağlayıcı kalınlaşır ve bir süre sonra transfer edilemeyecek duruma gelebilir. Yüksek sıcaklıklarda ise yağlayıcı incelip sızdırmazlık elemanlarını geçebilir ve/veya yüzeylere tutunma kabiliyetini yitirebilir.

Neden Otomatik Yağlama?

Küçük ama gerekli miktarlarda düzenli zamanlarda, ne çok az ne de çok fazla yağlama.Tesislerde kullanılan ekipmanların, kullanım ömürlerini uzatmak ve sorunsuz çalışmalarını sağlamak için düzenli olarak yağlanmaları gerekmektedir. Ekipmanların yağsız kalması nasıl istenmeyen bir durum ise, aşırı yağlanması da yanlış bir uygulamadır.

Otomatik Yağlama ile uzun Vadede Tasarruf Edin

Yağlama, makine güvenilirliğinde kritik bir husustur. Yine de birçok operatör için manuel yağlama çok fazla zor hale geliyor. Makinenizi yağlamanın daha basit, daha akıllı bir yolunu bularak, manuel yağlamanın maliyetleri ve çabası olmadan güvenilirliği koruyabilirsiniz. Otomatik bir yağlama sistemi kurmanın ilk maliyetleri daha yüksek olsa da, yatırım düşündüğünüzden daha hızlı karşılığını veriyor. İlk olarak, işçilik maliyetleri önemli ölçüde azalır. Ancak aksama süresini kısaltarak ve bileşen ömrünü uzatarak da önemli tasarruflar elde edersiniz.

Ayrıca yeniden yağlama için makineyi durdurmaya gerek yoktur - sadece yağlama sistemini dolu ve bakımını tutmanız gerekir. Otomatik yağlama sistemi (ALS), makine çalışırken sürekli olarak yağlanır. Bu, yağlama için makineleri durdurmaya gerek olmadığı için verimliliği artırır. Rulmanlar dönerken yağlama, yağlayıcının dağılımını da iyileştirir. Az miktarda yağ akmaya devam eder ve makine zorlu bir ortamda çalışırken bile kirlenmeyi korur.

Akıllı sensörlerin ve izleme cihazlarının bir yağlama sistemine entegre edilmesi, büyük verilerden yararlanmayı mümkün kılar. Tüm yağlama işlemini kaydederek, operatörler makine arızaları hakkında daha erken bir uyarı alabilir ve önleyici tedbir alabilir.

Otomatik Yağlama Sistemi Çeşitleri

Tek Hat Otomatik Yağlama

Küçük ila orta hat uzunluğu ve neredeyse tüm yağlayıcılar için

Uygulamadan bağımsız olarak, tek hatlı yağlama prensibi aynı kalır: merkezi bir pompa istasyonu, yağlayıcıyı tek bir besleme hattı üzerinden yağlayıcı ölçüm cihazına otomatik olarak iletir. Her ölçüm cihazı yalnızca bir yağlama noktasına hizmet eder ve gerekli olan tam miktarda gres veya yağ sağlayacak şekilde ayarlanabilir.

Sistemler bir makineye, bir makinede farklı bölgelere veya hatta birkaç ayrı makineye hizmet verebilir.

Çok Hatlı Otomatik Yağlama Sistemleri

Neredeyse tüm sektörlerde zorlu uygulamalar için

Çok hatlı pompa üniteleri, ekstra ölçüm cihazları olmadan yağlama noktalarına yağlayıcı sağlar. Bu nedenle, her yağlama noktasının kendi pompalama elemanı vardır. Sistem tasarımı basit, doğru ve en güvenilirdir. Çok hatlı pompalar mekanik, elektriksel veya hidrolik olarak çalıştırılabilir. Kolayca değiştirilebilir pompalama elemanları genellikle eksantrik kam tarafından çalıştırılır. Farklı piston çaplarına ve/veya strok ayarlarına sahip pompa elemanları seçilerek, pompa çıkışı başına bireysel bir yağlama hacmi ayarı mümkündür.

Çok hatlı yağ yağlama sistemleri aşağıdaki bileşenlerden oluşur: bir pompa ünitesi, kontrol ve izleme cihazları, boru ve bağlantı parçaları. Çok hatlı pompa üniteleri, ekstra ölçüm bölücüleri olmadan yağlama noktalarına yağlayıcı sağlar. Bu nedenle, her yağlama noktasının kendi pompalama elemanı vardır. Sistem tasarımı basit, doğru ve en güvenilirdir.

Çok hatlı pompalar mekanik, elektriksel veya hidrolik olarak çalıştırılabilir. Kolayca değiştirilebilir pompalama elemanları genellikle eksantrik kam tarafından çalıştırılır. Sürüş hızına, şanzıman oranına ve seçilen pompa elemanı boyutuna bağlı olarak, neredeyse 0 ila 227 cm3/dk (0 ila 13,85 inç3/dk) arasında bir teslimat aralığı kapsanabilir. Farklı piston çaplarına ve/veya strok ayarlarına sahip pompa elemanları seçilerek, pompa çıkışı başına bireysel bir yağlama hacmi ayarı mümkündür. Potansiyel çıkış sayısı 1 ile 28 arasında değişmektedir.

Çok hatlı yağ pompaları, neredeyse tüm endüstrilerde zorlu uygulamalar ve 4 000 bar'a (58 000 psi) kadar basınç gereksinimleri için tasarlanmıştır.

Faydaları

• 7/24 çalışma için tasarlanmış sağlam - dayanıklı pompa serisi
• Basit - çoğu durumda elektrik döngüsü zamanlayıcıları olmadan sürekli yağlama
• Çok yönlü - bireysel pompa elemanı özelliklerini ve yağ rezervuar boyutunu seçin
• Hassas - pompalama elemanında gerekli strok hacmini ayarlayın
• Özel tasarımlar ve küçük piston boşluğu nedeniyle geniş viskozite aralığı
• ATEX patlamaya dayanıklı versiyonlar mevcut
• Ekstra, aşağı yönde yer alan alçak kontrol valfleri veya ilerici ölçüm cihazları mümkündür.

uygulamalar

• Vakum pompaları, kompresörler (tüm tipler) ve hiper kompresör endüstrisi
• Valf ve silindir gömleği yağlaması için yanma motorları
• Önemli yağ toplam kaybı veya çok küçük yağ sirkülasyonu uygulamaları
• Kauçuk karıştırma makineleri, kritik plastikleştirici yağı tedariki
• İnşaat ve madencilik makineleri
• Tünel açma makineleri
• Dövme, bükme, şekillendirme ve kesme presleri
• Kırıcılar, vinçler ve konveyörler
• Pompalar ve kompresörler
• Kauçuk karıştırma makineleri
• Su ve bulamaç pompaları
• ATEX ve API standartlarını karşılayın

Saha Mühendisinin Tecrübesi ile Vaka Etütü

LİNCOLN PROGRASİF DAĞITICI BLOKLARI (SSV) ÇALIŞMA PRENSİBİ VE MONTAJ REHBERİ

Bu rehber, Lincoln Progresif Dağıtıcı Bloklarının (SSV) verimli çalışmasını sağlamak, sistem arızalarının önüne geçmek ve doğru montaj/devreye alma adımlarını kurumsal standartlarda yürütmek amacıyla hazırlanmıştır.

1. Genel Bilgiler ve Yapısal Özellikler

Merkezi yağlama sistemlerinde kullanılan yağlama blokları, yapısal tasarımlarına göre temel olarak ikiye ayrılmaktadır:

• Pistonlu dağıtıcılar
• Pistonsuz dağıtıcılar

Kritik Teknik Not (Bypass Özelliği): > 8 çıkışlı Lincoln SSV dağıtıcı bloklarında 1 ve 2 numaralı ilk iki çıkış, bypass geçiş özelliğine sahiptir. Sistemin işlevini düzgün bir şekilde yerine getirebilmesi için montaj aşamasında bu hatların kesinlikle körlenmemesi (kapatılmaması) gerekmektedir.

2. Montaj Öncesi Hazırlık ve Hava Tahliye İşlemleri (Bleeding)

Sistemin ilk devreye alınmasında veya revizyon (bakım-onarım) işlemlerinden sonra, sistem içerisinde hava sıkışmasının engellenmesi hayati önem taşır. Bu doğrultuda aşağıdaki hazırlık adımları sırasıyla uygulanmalıdır:

2.1. Gres Tankının Hazırlanması ve Doldurulması

• Temizlik Kontrolü: İlk öncelik olarak gres tankının tamamen temiz ve yabancı maddelerden arındırılmış olduğundan emin olunmalıdır.
• Doğru Dolum Yöntemi: Sistemin hava yapmasını önlemek adına, tank dolumu kesinlikle doğrudan kapağın açılarak dökülmesi şeklinde değil; gresörlük portu üzerinden el pompası veya pnömatik (havalı) pompa yardımıyla yapılmalıdır.

2.2. Dağıtıcı Blok Testi

• Tank dolumu tamamlandıktan sonra, çıkış portlarına henüz herhangi bir hortum veya boru tesisatı bağlanmamalıdır.
• Sistem test amaçlı manuel olarak çalıştırılır.
• Çıkış portlarından sırasıyla; önce hava, ardından havalı/baloncuklu gres ve son olarak tamamen temiz, kesintisiz gres akışı görülene kadar çalıştırma işlemine devam edilir.

               2.3. Hortum ve Boru Hatlarının Ön Dolumu (Pre-Loading)

• Montajı yapılacak boru ve hortumların hat içerisinde hava boşluğu yaratmaması için, montaj öncesinde içleri manuel olarak gres yağı ile doldurulmalıdır.
• Hortum veya borunun en uç noktasından temiz ve kesintisiz gres çıkışı elde edilene kadar gres basma işlemine devam edilmelidir.

2.4. Yağlama Noktalarının Temizliği

• Yağlanacak yüzeylerin (silindir dana gözleri, burçlar, mil yatakları vb.) tesisat bağlantısı kurulmadan önce açık ve temiz olduğu doğrulanmalıdır.
• Temizlik ve hat açma işlemi basınçlı hava veya manuel gres el pompası ile gerçekleştirilebilir.
• Kanalların temizliğinden emin olunduktan sonra, bu noktalara manuel olarak %60 - %70 doluluk oranında ön gres dolumu yapılmalıdır.
• Adım Adım Standart Montaj ve Devreye Alma Prosedürü
• Sistemin güvenli ve hatasız devreye alınması için aşağıdaki 12 adımlı sıralı kontrol listesi (checklist) eksiksiz uygulanmalıdır:

1 Gres Tankı Kontrolü: Gres tankını temizleyin ve genel durumunu kontrol edin.

2 Tank Dolumu: Tankı, gresörlük portunu kullanarak el pompası ya da havalı pompa ile %80 civarında doldurun.

3 Pompa Testi: Sistemi test amaçlı çalıştırarak ana çıkış portlarından hava kabarcıksız, temiz gres geldiğini gözlemleyin.

4 Hatta Ön Dolum: Montajı yapılacak tüm hortum ve boru hatlarının içini manuel olarak gres ile doldurun.

5 Noktasal Yağlama: Yağlama noktalarını temizleyin ve içlerine manuel olarak %60 - %70 oranında gres basın.

6 Mekanik Montaj: Boru/hortum tesisatını ve ilerici (progresif) dağıtıcı bloklarını pompaya monte edin. (Not: Bu aşamada sistemi henüz çalıştırmayın, yalnızca mekanik montajı tamamlayın).

7 Uçları Açık Bırakma: Yağlama noktalarına bağlanacak olan rekorları henüz sabitlemeyin; uç kısımlar açık ve teste hazır durumda bırakılmalıdır.

8 Son Hat Kontrolü: Tüm hatların, dağıtıcıların ve pompanın montajının yapıldığını, sadece son tüketim (yağlama) noktalarındaki rekorların açıkta olduğunu son kez fiziki olarak kontrol edin.

9 Blok Çalışma Kontrolü: Sistemi çalıştırarak progresif dağıtıcı blok içerisindeki pistonların hareketlerini ve düzgün işleyişini gözlemleyin.

10 Hava Tahliyesi: Bütün tesisatın açıkta kalan en uç noktalarından temiz ve hava kabarcığı içermeyen gres gelene kadar sistemi çalıştırmaya devam edin.

11 Sıralı Bağlantı: Uç noktalardan temiz gres akışı sağlandıktan sonra sistemi durdurun. İlk hangi noktadan yağ gelmeye başladıysa, o öncelik sırasına göre hortum veya boruları yağlama noktalarına sabitleyin.

12 Basınç Testi: Tesisat bağlantıları tamamen bittikten sonra sistemi yeniden çalıştırın. Pompa üzerindeki çıkış manometrelerini kontrol ederek basıncın normal çalışma limitlerinde olup olmadığını veya anormal bir basınç artışı yaşanıp yaşanmadığını takip edin

4. İşletme Aşamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sorun Giderme

Progresif (ilerici) akış sistemlerinde, hat üzerindeki mekanik hareketlerin zincirleme bir sırası vardır. Bu nedenle sistem işletilirken aşağıdaki hususlara hassasiyet gösterilmelidir:

1  Piston Blokaj Riski: Sistem içerisinde hava sıkışması yaşanması veya hat üzerinde ani bir karşı basınç/tıkanıklık oluşması durumunda, progresif dağıtıcı içindeki pistonlar strok (hareket) turlarını tamamlayamazlar.

2 Basınç Artışı ve Akış Durması: Pistonların hareketini tamamlayamaması halinde sistemdeki gres akışı tamamen durur. Eğer bu esnada pompa çalışmaya devam ederse, hat üzerinde sürekli ve tehlikeli bir basınç artışı (aşırı basınç) meydana gelir.

3 Müdahale Yöntemi: Bu tür bir arıza durumunda sistem derhal durdurulmalı, hat üzerindeki engel/tıkanıklık tespit edilerek giderilmelidir. Sorun çözüldükten sonra sistem yeniden devreye alınmalı ve dağıtıcı bloktaki pistonların düzgün bir şekilde strok hareketini tamamladığı gözle kontrol edilmelidir.

Not: Bu teknik döküman ve rehber içerisindeki tüm uygulama adımları, endüstriyel yağlama sistemlerinin kurulumu, devreye alınması ve bakımı süreçlerinde edinilen

saha tecrübelerine dayanarak Ali BOLAT tarafından hazırlanmıştır.